آنان در بعد سياسى ، هر گونه صداى مخالفت و اعتراض ، بويژه از سوى شيعيان و علويان را در سينه‌ها خفه ساخته ، مخالفان را با شگردهاى گوناگون از صحنه مبارزه بيرون مىكردند . امويان در برخورد با مخالفان حكومت خود از هيچ قانون و ضابطه‌اى پيروى نمىكردند و افراد را به صرف گمان ، دستگير نموده ، به سخت‌ترين و وحشيانه‌ترين روشها كيفر مىدادند . « 1 » در بعد اقتصادى ، به جاى حلّ مشكلات اقتصادى جامعه و ايجاد امكانات لازم براى رفاه عمومى با بستن مالياتهاى سنگين و كمرشكن بر مردم مسلمان ، حتى غير مسلمانان از اهل ذمّه ، آنان را تحت فشار قرار داده ، در مقابل ، روز به روز به زرق و برق ، اسرافكاريها و عياشيهاى دربار مىافزودند . سياست اقتصادى امويان هم در بعد وضع قوانين و دستورالعملهاى مالياتى ستمگرانه و اجحاف‌آميز بود و هم در بعد اجرا و جمع‌آورى مالياتها . حرص و آزمندى امويان در ثروت اندوزى و در تنگنا قرار دادن مردم به حدى بود كه آنان به مالياتهاى متداول و كسانى كه ماليات بر آنان واجب بود بسنده نمىكردند . عبدالعزيز بن مروان دستور داد رهبانان را كه جزيه بر ايشان واجب نبود سرشمارى كنند و از ايشان نيز جزيه بگيرند . « 2 » آنان ، جزيه را - كه اختصاص به غير مسلمانان داشت - به مسلمانان نيز تعميم دادند . گروه زيادى از مردم ذمّى در دوران امويان با مطالعه اسلام به اين آيين روى آوردند . بعضى از آنان نيز براى رهايى از پرداخت « جزيه » اسلام را برگزيدند . دولتمردان اموى كه تنها به منافع خود مىانديشيدند نه مصالح اسلام ، گرايش ذميان به اسلام را لطمه‌اى بر اقتصاد دولت دانسته به فكر چاره‌جويى افتادند و تصميم گرفتند از تمامى كسانى كه قبلًا ذمّى بوده سپس مسلمان شده‌اند ، جزيه بگيرند . « 3 » يكى ديگر از شيوه‌هاى ثروت اندوزى امويان و وارد كردن فشار اقتصادى بر مردم اين بود كه آنان را مجبور كردند علاوه بر مالياتهاى رسمى ، سالانه مبلغى تحت عنوان

--> ( 1 ) - در درس آينده در اين زمينه توضيح بيشترى خواهيم داد . ( 2 ) - الامام الصادق والمذاهب الاربعة ، ج 1 ، ص 339 . ( 3 ) - الامام الصادق و المذاهب الاربعه ، ج 1 ، ص 342 - 343 .